Meme Kanseri: Genel Bakış

Meme Kanseri Nedir?

Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan kötü huylu bir tümör hastalığıdır.

Bu hastalık, çoğunlukla süt kanallarını veya süt bezlerini oluşturan hücrelerden kaynaklanır. Kontrolsüz çoğalan hücreler, zamanla meme içinde kitle veya doku değişikliği oluşturabilir. Bazı durumlarda kanser hücreleri lenf bezlerine veya vücudun farklı bölgelerine yayılabilir. Meme kanseri kadınlarda daha sık görülür, ancak erkeklerde de gelişebilir. Erken dönemde belirti vermeyebileceği için düzenli tarama ve meme farkındalığı önem taşır.

Meme Kanseri Nasıl Oluşur?

Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin DNA yapısında meydana gelen değişiklikler sonucu kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşur. Bu hücreler zamanla normal düzenini kaybederek kitle veya tümör yapısı oluşturabilir.

Meme dokusu temel olarak süt kanalları, süt bezleri, yağ dokusu ve bağ dokusundan oluşur. Meme kanseri en sık süt kanallarını döşeyen hücrelerden başlar. Daha az sıklıkla süt üreten bezlerde de gelişebilir. Kanser hücreleri başlangıçta bulunduğu alanla sınırlı kalabilir; ancak zamanla çevre meme dokusuna yayılabilir.

Normal hücreler belirli bir düzen içinde büyür, bölünür ve gerektiğinde ölür. Meme kanserinde ise hücrelerin büyümesini kontrol eden mekanizmalar bozulur. Bu bozulma, hücrelerin gereğinden fazla çoğalmasına ve anormal hücre birikimine neden olur.

Kanser hücreleri çevre dokulara geçerse invaziv meme kanseri olarak adlandırılır. Daha ileri durumlarda lenf kanalları veya kan dolaşımı yoluyla vücudun farklı bölgelerine yayılma riski ortaya çıkabilir.

Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Meme kanseri belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı kişilerde erken dönemde belirgin bir şikayet görülmezken, bazı durumlarda memede veya koltuk altında fark edilen değişiklikler ilk belirti olabilir. Bu nedenle düzenli kontroller ve kendi kendine meme muayenesi önem taşır.

Meme kanserinde en sık görülen belirtilerden biri memede veya koltuk altında hissedilen sert kitledir. Ancak her kitle kanser anlamına gelmez. Kesin değerlendirme için uzman muayenesi ve görüntüleme yöntemleri gerekir.

Yaygın Meme Kanseri Belirtileri:

Belirti	Açıklama
Memede kitle veya sertlik	En sık fark edilen belirtilerden biridir
Koltuk altında şişlik	Lenf bezlerinde büyüme görülebilir
Meme şeklinde değişiklik	Asimetri veya şekil bozukluğu oluşabilir
Meme derisinde çekinti	Ciltte içe doğru çekilme görülebilir
Meme başında içe dönme	Sonradan gelişen değişiklikler önemlidir
Meme başından akıntı	Özellikle kanlı akıntılar değerlendirilmelidir
Meme derisinde kızarıklık	İltihap benzeri görünüm oluşabilir
Portakal kabuğu görünümü	Cilt yüzeyinde kalınlaşma ve çukurlaşma görülebilir
Memede ağrı	Her zaman görülmese de bazı hastalarda olabilir

Meme Ağrısı Meme Kanseri Belirtisi Olabilir mi?

Meme ağrısı meme kanseri belirtisi olabilir, ancak tek başına kanser için özgül bir bulgu değildir.

Meme kanserinde daha sık beklenen bulgular; ele gelen kitle, meme şeklinde değişiklik, ciltte çekinti, kızarıklık veya meme başı akıntısıdır. Ağrı hormonal değişiklikler, kistler, enfeksiyon veya kas-iskelet kaynaklı nedenlerle de gelişebilir. Ancak tek taraflı, yeni başlayan, kalıcı veya kitleyle birlikte olan meme ağrısı değerlendirilmelidir. Çünkü meme şikâyetinin nedeni, muayene ve görüntüleme ile daha güvenilir biçimde anlaşılır.

Meme Kanseri Neden Olur?

Meme kanseri, meme hücrelerinde kontrolsüz çoğalmaya yol açan genetik ve biyolojik değişikliklerle oluşur. Bu değişiklikler hücrenin büyüme, bölünme ve onarım mekanizmalarını bozabilir. Bazı değişiklikler yaşam boyunca sonradan gelişirken, bazıları kalıtsal yatkınlıkla ilişkili olabilir. Hormon maruziyeti, yaş, aile öyküsü, yaşam tarzı ve çevresel etkenler riski etkileyebilir. Ancak çoğu hastada tek bir kesin neden gösterilemez. Bu nedenle meme kanseri, birden fazla risk faktörünün birlikte etkili olabildiği karmaşık bir hastalıktır.

Meme Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?

Meme kanseri risk faktörleri; yaş, aile öyküsü, genetik yatkınlık, hormonal etkenler ve yaşam tarzıyla ilişkilidir. İleri yaş, kadın cinsiyet, birinci derece akrabada meme kanseri ve bazı kalıtsal gen değişiklikleri riski artırabilir. Erken adet görme, geç menopoz, doğum yapmama veya ileri yaşta doğum da hormonal maruziyeti etkileyebilir.

Obezite, fiziksel hareketsizlik, alkol kullanımı ve daha önce göğüs bölgesine radyasyon almak ek risk oluşturabilir. Risk faktörünün bulunması kesin kanser gelişeceği anlamına gelmez. Ancak risk değerlendirmesi, tarama planının kişiselleştirilmesine yardımcı olur.

Erkeklerde Meme Kanseri Görülür mü?

Evet, erkeklerde meme kanseri görülebilir; ancak kadınlara göre çok daha nadir gelişir.

Erkeklerde en sık belirti, meme altında veya çevresinde ele gelen sert kitle olabilir. Meme başında çekilme, akıntı, cilt değişikliği veya koltuk altında şişlik de görülebilir. Aile öyküsü, genetik yatkınlık, göğüs bölgesine radyasyon ve östrojen dengesini etkileyen durumlar riski artırabilir. Erkeklerde farkındalık düşük olduğu için tanı gecikebilir. Bu nedenle yeni meme değişiklikleri tıbbi değerlendirme gerektirir.

Meme Kanseri Türleri Nelerdir?

Meme kanseri türleri, tümörün başladığı hücreye, yayılım durumuna ve biyolojik özelliklerine göre sınıflandırılır. En sık görülen türler duktal ve lobüler kökenli meme kanserleridir. Kanser hücreleri bulunduğu yerde sınırlıysa “in situ”, çevre dokuya yayıldıysa “invaziv” olarak adlandırılır. Ayrıca tümörler hormon reseptörü ve HER2 durumuna göre alt gruplara ayrılır. Bu sınıflama, hastalığın davranışını ve tedavi seçeneklerini belirlemede önemlidir. Her türün klinik seyri, evresi ve tedavi yanıtı farklı olabilir.

Duktal Karsinom Nedir?

Duktal karsinom, meme süt kanallarını döşeyen hücrelerden kaynaklanan meme kanseri türüdür.

Kanser hücreleri yalnızca kanal içinde sınırlıysa duktal karsinom in situ olarak adlandırılır. Hücreler kanal dışına çıkarak çevre meme dokusuna yayılmışsa invaziv duktal karsinom gelişir. İnvaziv duktal karsinom, meme kanserinin en sık görülen histolojik tipidir. Tanı genellikle görüntüleme, biyopsi ve patolojik inceleme ile konur. Tedavi planı, yayılım durumu ve tümör biyolojisine göre belirlenir.

Lobüler Karsinom Nedir?

Lobüler karsinom, memede süt üreten lobül adı verilen bez yapılarından kaynaklanan kanser türüdür.

İnvaziv lobüler karsinom, lobüllerden başlayıp çevre meme dokusuna yayılmış kanseri tanımlar. Bu tür, invaziv duktal karsinoma göre daha az görülür ve bazen memede belirgin kitle oluşturmayabilir. Bazı olgularda her iki memede veya çok odakta bulunma eğilimi gösterebilir. Tanı için görüntüleme ve biyopsi birlikte değerlendirilir. Tedavi planı, tümörün evresi ve reseptör özelliklerine göre şekillenir.

İn Situ Meme Kanseri

İn situ meme kanseri, kanser hücrelerinin başladığı kanal veya lobül içinde sınırlı kaldığı evredir.

Bu durumda hücreler çevre meme dokusuna invazyon göstermemiştir. En bilinen örnek, süt kanallarında gelişen duktal karsinom in situdur. İn situ tanımı, hastalığın bulunduğu anatomik sınırı ifade eder. Ancak tedavi edilmediğinde bazı olgularda invaziv kansere dönüşme riski bulunabilir. Bu nedenle tanı sonrası izlem veya tedavi kararı, patoloji ve görüntüleme bulgularına göre planlanır.

İnvaziv Meme Kanseri

İnvaziv meme kanseri, kanser hücrelerinin başladığı yapıdan çıkarak çevre meme dokusuna yayılmasıdır.

İnvaziv duktal ve invaziv lobüler karsinom, bu grubun en sık bilinen türleridir. İnvazivlik, kanserin çevre dokuya geçme yeteneğini gösterir ve evreleme açısından önemlidir. Bu tür kanserler lenf bezlerine veya uzak organlara yayılma potansiyeli taşıyabilir. Tanıda biyopsi, patolojik inceleme ve evreleme yöntemleri birlikte kullanılır. Tedavi, tümör boyutu, lenf nodu durumu ve biyolojik belirteçlere göre planlanır.

İnflamatuvar Meme Kanseri

İnflamatuvar meme kanseri, meme cildindeki lenf damarlarını etkileyen hızlı seyirli invaziv meme kanseri türüdür.

Bu türde memede kızarıklık, şişlik, sıcaklık artışı ve portakal kabuğu görünümü gelişebilir. Her zaman belirgin bir kitleyle ortaya çıkmayabilir. Bulgular enfeksiyonla karışabileceği için gecikmeden değerlendirme önemlidir. İnflamatuvar meme kanseri nadir görülür, ancak klinik olarak agresif seyredebilir. Tanı, klinik bulguların yanında biyopsi ve görüntüleme sonuçlarıyla desteklenir.

Üçlü Negatif Meme Kanseri

Üçlü negatif meme kanseri, östrojen, progesteron ve HER2 hedeflerinin bulunmadığı meme kanseri alt tipidir.

Bu alt tipte hormon reseptörleri ve HER2 fazla ekspresyonu saptanmaz. Bu nedenle hormon tedavileri veya HER2 hedefli tedaviler genellikle uygun seçenekler arasında yer almaz. Tedavi planında kemoterapi, immünoterapi veya diğer sistemik seçenekler değerlendirilebilir. Üçlü negatif tümörlerin biyolojik davranışı, diğer alt tiplere göre farklı olabilir. Kesin yaklaşım, evre, tümör yükü ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.

HER2 Pozitif Meme Kanseri

HER2 pozitif meme kanseri, tümör hücrelerinde HER2 proteininin fazla bulunduğu meme kanseri tipidir. HER2 proteini, hücre büyüme sinyallerinde görev alan bir reseptördür. Bu proteinin aşırı olması, bazı tümörlerde daha hızlı çoğalma eğilimiyle ilişkili olabilir. HER2 durumu, biyopsi örneğinde özel patoloji testleriyle belirlenir. Pozitiflik saptanması, HER2 hedefli ilaçların tedavi planına eklenebilmesini sağlayabilir. Bu nedenle HER2 sonucu, meme kanserinde tedavi kararını doğrudan etkileyen temel belirteçlerden biridir.

Hormon Reseptör Pozitif Meme Kanseri

Hormon reseptör pozitif meme kanseri, tümör hücrelerinin östrojen veya progesteron sinyallerine duyarlı olduğu kanser tipidir. Bu tümörlerde kanser hücrelerinde östrojen reseptörü, progesteron reseptörü veya her ikisi bulunabilir. Reseptör pozitifliği, kanser hücrelerinin büyümesinde hormon sinyallerinin rol oynayabileceğini gösterir. Bu bilgi, hormon baskılayıcı veya hormon etkisini engelleyici tedavilerin planlanmasına yardımcı olur. Hormon reseptör durumu, biyopsi materyalinde patolojik testlerle belirlenir. Tedavi seçimi, HER2 durumu, evre ve hastanın menopoz durumuyla birlikte değerlendirilir.

Meme Kanseri Evreleri

Meme kanseri evreleri, kanserin meme içindeki yayılımı, lenf nodu tutulumu ve uzak metastaza göre belirlenir. Evreleme genellikle 0’dan 4’e kadar yapılır ve sayı yükseldikçe hastalığın yayılımı artar. Değerlendirmede tümör boyutu, koltuk altı lenf bezleri ve uzak organ yayılımı birlikte incelenir. Güncel evrelemede hormon reseptörü, HER2 durumu ve tümör derecesi de tedavi planını etkiler. Bu nedenle aynı boyuttaki iki tümör, biyolojik özelliklerine göre farklı yönetilebilir. Evre, tedavi seçimini ve hastalığın izlem planını belirleyen temel bilgidir.

Evre 0 Meme Kanseri

Evre 0 meme kanseri, anormal hücrelerin başladığı kanal içinde sınırlı kaldığı invaziv olmayan evredir.

Bu evrede hücreler çevre meme dokusuna, lenf bezlerine veya uzak organlara yayılmamıştır. En sık örnek, süt kanalı içinde sınırlı olan duktal karsinom in situdur. Evre 0, yayılım göstermediği için erken bir biyolojik aşamayı ifade eder. Ancak bazı olgularda ileride invaziv kansere dönüşme riski değerlendirilebilir. Tedavi veya izlem kararı, patoloji sonucu ve kişisel risk durumuna göre planlanır.

Evre 1 Meme Kanseri

Evre 1 meme kanseri, genellikle küçük tümörle sınırlı erken evre invaziv meme kanseridir. Bu evrede kanser çoğunlukla meme dokusunda sınırlıdır veya yakın lenf nodlarında çok küçük tutulum bulunabilir. Tümör boyutu ve lenf nodu durumu, evre 1’in alt gruplarını belirler. Hastalık uzak organlara yayılmamıştır. Tedavi planı cerrahi, radyoterapi ve gerekirse sistemik tedavilerle oluşturulabilir. Biyolojik belirteçler, tedavinin kapsamını belirlemede tümör boyutu kadar önem taşır.

Evre 2 Meme Kanseri

Evre 2 meme kanseri, tümör boyutu veya yakın lenf nodu tutulumu daha belirgin olan evredir.

Bu evrede kanser memede, yakın lenf bezlerinde veya her ikisinde birlikte bulunabilir. Evre 2, tümörün büyüklüğüne ve lenf nodu tutulumunun derecesine göre alt gruplara ayrılır. Uzak organ yayılımı bu evrede beklenmez. Tedavi, tümörün cerrahiye uygunluğu ve biyolojik özelliklerine göre planlanır. Bazı hastalarda ameliyat öncesi sistemik tedaviyle tümör yükünün azaltılması hedeflenebilir.

Evre 3 Meme Kanseri

Evre 3 meme kanseri, memede veya bölgesel lenf nodlarında daha ileri yayılım gösteren evredir. Bu evrede kanser koltuk altı, köprücük kemiği çevresi veya meme içi lenf nodlarını tutabilir. Tümör göğüs duvarına veya meme cildine ilerlemiş olabilir. Ancak evre 3’te uzak organ metastazı saptanmaz. Tedavi genellikle cerrahi, kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik seçeneklerin birlikte planlanmasını gerektirebilir. Tedavi sırası, tümörün yaygınlığı ve biyolojik özelliklerine göre belirlenir.

Evre 4 Meme Kanseri

Evre 4 meme kanseri, kanserin meme dışındaki uzak organlara yayıldığı metastatik evredir. Bu evrede tümör boyutu veya lenf nodu durumu ne olursa olsun uzak yayılım belirleyicidir. Meme kanseri kemik, karaciğer, akciğer veya beyin gibi bölgelere yayılabilir. Tedavinin amacı hastalığı kontrol etmek, belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini korumaktır. Sistemik tedaviler, tümörün hormon reseptörü ve HER2 durumuna göre seçilir. Evre 4 yönetimi, hastalığın yayılımına ve kişinin genel durumuna göre kişiselleştirilir.

Meme Kanserinde Evreleme Neden Önemlidir?

Meme kanserinde evreleme, tedavi seçimini, izlem planını ve hastalığın yayılım düzeyini belirlemek için önemlidir.

Evre, tümörün memede sınırlı kalıp kalmadığını ve lenf nodlarına ulaşıp ulaşmadığını gösterir. Ayrıca uzak organ yayılımı bulunup bulunmadığını belirleyerek tedavi hedefini değiştirir. Erken evrelerde lokal tedaviler daha belirgin rol oynarken, ileri evrelerde sistemik tedaviler öne çıkabilir. Evreleme, biyopsi, görüntüleme ve patoloji sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle yapılır. Bu nedenle doğru evre, kişiye uygun tedavi kararının temelini oluşturur.

Meme Kanseri Nasıl Anlaşılır?

Meme kanseri, meme muayenesi, görüntüleme yöntemleri ve biyopsi sonucunun birlikte değerlendirilmesiyle anlaşılır. Ele gelen kitle, meme şeklinde değişiklik, ciltte çekinti, meme başı akıntısı veya koltuk altında şişlik araştırılmalıdır. Mamografi ve ultrason, şüpheli alanların görüntülenmesinde sık kullanılan temel yöntemlerdir.

Gerekli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme değerlendirmeye eklenebilir. Kesin tanı, şüpheli dokudan alınan biyopsinin patolojik incelemesiyle konur. Patoloji sonucunda kanser türü, reseptör durumu ve tümör özellikleri belirlenerek tedavi planı oluşturulur.

Kaynak:

https://www.cancer.gov/types/breast/symptoms

https://cancer.ca/en/cancer-information/cancer-types/breast/staging