Guarana Kahvesi Faydaları Neler? Zayıflatır Mı?

Guarana özellikle enerji içecekleri, spor ürünleri ve kilo kontrolü amacıyla pazarlanan bazı karışımların içerisinde karşımıza çıkar. Son yıllarda “guarana kahvesi” adıyla satılan toz içecekler de popüler hale geldi. Ancak bu ürünlerin içerikleri standart değildir. Bir üründe ağırlıklı olarak kahve bulunurken başka bir üründe guarana ekstraktına ek olarak yeşil çay, kakao, aroma vericiler, şeker veya başka uyarıcı bileşenler bulunabilir.

Bu nedenle guarana kahvesinin faydaları veya zararları değerlendirilirken yalnızca ürünün adına değil, içeriğinde ne olduğuna ve toplam kafein miktarına bakmak gerekir.

Guarana Aslında Nedir?

Guarana, Güney Amerika kökenli ve tohumları doğal olarak kafein içeren bir bitkidir. Tohumlardan elde edilen guarana tozu veya ekstraktı farklı içecek ve takviye ürünlerinde kullanılabilir. Guarananın uyarıcı etkisinin önemli bir kısmı içerdiği kafeinden kaynaklanır. Bunun yanında farklı bitkisel bileşikler de içerir.

Burada sık karşılaşılan bir kavram karmaşasını da açıklamak gerekir. Bazı ürünlerde guarananın içerdiği kafeinden “guaranin” şeklinde bahsedilir. Bu ifade farklı bir uyarıcı madde varmış izlenimi yaratabilir; ancak temel olarak söz konusu olan yine kafeindir.

Bu yüzden sabah kahvesinin üzerine guarana içeren bir ürün tüketmek, farkında olmadan toplam kafein alımını yükseltebilir. Aynı gün içerisinde çay, enerji içeceği veya başka kafeinli ürünler de tüketiliyorsa miktar daha da artabilir.

Guarana Kahvesinin Faydaları Neler?

Guarana kahvesinden beklenen etkilerin büyük bölümü kafein içeriğiyle ilişkilidir. Ürünün formülüne göre bu etkilerin şiddeti değişebilir ve herkes kafeine aynı şekilde tepki vermez. Bazı kişiler düşük miktarda bile belirgin uyanıklık hissederken bazı kişiler düzenli tüketim nedeniyle aynı etkiyi daha az hissedebilir.

• Uyanıklığı artırabilir. Kafein merkezi sinir sistemini uyardığı için uyku halini azaltabilir ve kişinin kendisini geçici olarak daha zinde hissetmesini sağlayabilir.

• Dikkat ve tepki hızını destekleyebilir. Guarana üzerine yapılan araştırmalarda bazı bilişsel testlerde tepki süresinde küçük iyileşmeler görülmüştür. Ancak hafıza ve genel bilişsel performans açısından sonuçlar her çalışmada aynı değildir.

• Egzersiz öncesinde enerji hissini artırabilir. Kafeinin belirli miktarlarda fiziksel performansı ve dayanıklılığı destekleyebildiği bilinmektedir. Guarana içeren ürünlerde de benzer etki görülebilir; ancak ürünün gerçek kafein miktarı önemlidir.

• Yorgunluk hissini kısa süreli azaltabilir. Yoğun bir günün ortasında veya uykulu hissedilen saatlerde kafein geçici bir canlılık sağlayabilir. Bu etki uyku ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

• Enerji harcamasında küçük ve geçici bir artış oluşturabilir. Kafein termojenezi ve yağ oksidasyonunu kısa süreli artırabilir. Ancak bu etkinin tek başına belirgin kilo kaybı sağlayacağı düşünülmemelidir.

Guarana tüketmenin sağladığı olası faydaları değerlendirirken “doğal” kelimesine gereğinden fazla anlam yüklememek önemlidir. Guarana bitkisel kaynaklıdır ancak içerdiği kafein yine fizyolojik etkileri olan güçlü bir uyarıcıdır.

Guarana Kahvesi ile Normal Kahve Aynı Değildir

Bir fincan klasik kahvenin kafein miktarı kullanılan çekirdeğe, demleme yöntemine ve porsiyona göre değişir. Guarana kahvesinde ise buna guarana kaynaklı ek kafein de dahil olabilir.

Bu nedenle “Bir fincan guarana kahvesi kaç fincan kahveye eşittir?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur. Ürünün içerisinde ne kadar kahve ve ne kadar guarana bulunduğunun bilinmesi gerekir.

Örneğin bazı hazır karışımların bir porsiyonunda kafein miktarı açıkça yazabilir. Bazılarında ise yalnızca guarana ekstraktı miktarı belirtilir ve toplam kafein miktarı kolayca anlaşılmayabilir. Bitkisel kaynaklı kafein içeren bazı takviyelerde kafein miktarının etikette açıkça belirtilmeyebildiği de bilinmektedir.

Bu yüzden özellikle kafeine hassas kişiler guarana içeren yeni bir ürünü normal kahveyle birebir aynı kabul etmemelidir.

Zayıflama Üzerindeki Etkisi Sanıldığı Kadar Basit Değil

Guarana kahvesinin en fazla ilgi çekmesinin nedenlerinden biri “yağ yakıcı kahve” şeklinde pazarlanmasıdır. Kafeinin enerji harcamasını ve yağ oksidasyonunu geçici olarak artırabilmesi bu iddiaların temelini oluşturur.

Ancak metabolizmanın birkaç saat boyunca biraz daha fazla enerji harcaması ile uzun vadede kilo vermek aynı şey değildir. Kilo değişimini toplam enerji alımı, fiziksel aktivite, uyku, genetik yapı, ilaçlar, hormonal durum ve günlük yaşam alışkanlıkları gibi pek çok etken belirler.

Kafeinin kilo kaybı üzerindeki araştırmalarında da önemli bir sorun vardır: Çalışmaların bir kısmında kafein tek başına değil, başka bitkiler ve uyarıcı maddelerle birlikte kullanılmıştır. Bu nedenle gözlenen sonucun ne kadarının guaranadan kaynaklandığını ayırmak her zaman mümkün değildir. Mevcut veriler, kilo verme amacıyla kullanılan kafeinli takviyelerin etkisinin sınırlı ve belirsiz olduğunu göstermektedir.

Dolayısıyla guarana kahvesi zayıflatır mı denildiğinde en doğru yaklaşım, tek başına güvenilir bir zayıflama yöntemi olmadığıdır.

Metabolizma Hızlanması Yağların Otomatik Olarak Erimesi Anlamına Gelmez

“Metabolizma hızlandırıcı” ifadesi pazarlamada oldukça güçlü görünür. Fakat günlük enerji dengesinde küçük bir değişiklik meydana gelmesi doğrudan gözle görülür yağ kaybı anlamına gelmez.

Kafein tüketildikten sonra termogenez ve yağ kullanımında geçici bir artış meydana gelebilir. Üstelik düzenli olarak yüksek miktarda kafein tüketen kişilerde zamanla tolerans gelişebilir ve ilk günlerde hissedilen bazı etkiler azalabilir.

Bir başka önemli nokta da guarana kahvesinin nasıl tüketildiğidir. Şeker, aromalı şurup veya yüksek kalorili krema içeren bir guarana içeceğini yalnızca “metabolizma hızlandırıyor” düşüncesiyle tüketmek beklenen kilo kontrolü hedefiyle çelişebilir.

Bu yüzden tek bir içeceğin metabolizma üzerindeki küçük etkisine odaklanmak yerine günün tamamındaki beslenme düzenini değerlendirmek daha anlamlıdır.

İştah Üzerindeki Etki Kişiden Kişiye Değişebilir

Kafein içeren ürünler bazı kişilerde kısa süreli olarak iştah hissini azaltabilir. Bu nedenle guarana kahvesi içtikten sonra birkaç saat yemek düşünmediğini söyleyen kişiler olabilir.

Fakat iştahın geçici olarak bastırılması, sağlıklı ve sürdürülebilir kilo kaybı anlamına gelmez. Özellikle öğünleri sürekli kafein kullanarak ertelemek günün ilerleyen saatlerinde aşırı açlığa yol açabilir.

Ayrıca guarananın tek başına güvenilir bir iştah baskılayıcı olarak kullanılması için yeterli kaliteli insan çalışması bulunmamaktadır. Kilo kaybı araştırmalarındaki ürünlerin çoğunun birden fazla aktif madde içermesi de kesin sonuç çıkarmayı zorlaştırmaktadır.

Bu nedenle kahveyi kahvaltının veya öğle yemeğinin yerine geçirmek yerine günlük beslenmenin ayrı bir parçası olarak görmek daha doğru olur.

Daha Enerjik Hissetmek Egzersizi Dolaylı Olarak Destekleyebilir

Guarana kahvesinin kilo kontrolüne katkı sağlayabileceği en gerçekçi senaryolardan biri doğrudan yağ yakması değil, kişinin kendisini daha enerjik hissetmesine yardımcı olmasıdır.

Örneğin kafeine uygun yanıt veren bir kişi egzersiz öncesinde tükettiğinde daha dinç hissedebilir ve planladığı antrenmanı daha rahat tamamlayabilir. Kafeinin bazı fiziksel performans ölçütlerinde fayda sağlayabildiği bilinmektedir.

Ancak burada da daha fazla tüketmenin daha iyi performans anlamına gelmediğini bilmek gerekir. Yüksek miktarda kafein çarpıntı, mide rahatsızlığı, huzursuzluk ve titreme oluşturursa egzersiz konforunu tam tersine bozabilir.

Özellikle ilk kez guarana kahvesi tüketen birinin antrenmandan hemen önce yüksek miktarda kullanması iyi bir deneme yöntemi değildir.

Akşam Tüketimi Uyku Düzenini Bozabilir

Guarana kahvesinin enerji vermesi sabah saatlerinde avantaj gibi görünürken akşam saatlerinde dezavantaja dönüşebilir.

Kafeinin etkisi tüketildiği anda bitmez. Vücuttan uzaklaştırılması saatler sürer. Bu nedenle öğleden sonra veya akşam tüketilen guarana kahvesi bazı kişilerde uykuya dalmayı zorlaştırabilir ya da uyku kalitesini düşürebilir.

Hatta tek seferde yaklaşık 100 mg kafeinin bile özellikle yatma saatine yakın tüketildiğinde bazı yetişkinlerin uyku süresini ve uyku düzenini etkileyebileceği belirtilmektedir.

Burada ilginç bir kısır döngü oluşabilir. Akşam kafein nedeniyle kötü uyuyan kişi ertesi sabah kendisini yorgun hisseder ve daha fazla kafeine ihtiyaç duyar. Bir süre sonra enerji için kullanılan ürün, yorgunluğun devam etmesine katkıda bulunan alışkanlıklardan biri haline gelebilir.

Fazla Tüketildiğinde Ortaya Çıkabilecek Şikâyetler

Guarana kahvesi fazla miktarda tüketildiğinde beklenen yan etkiler büyük ölçüde kafeinin etkileriyle ilişkilidir. Çarpıntı, ellerde titreme, huzursuzluk, sinirlilik, mide rahatsızlığı ve uyku problemleri görülebilir. Kafeine duyarlılık kişiden kişiye önemli ölçüde değiştiği için başkasının rahat tükettiği miktar size fazla gelebilir.

Özellikle kahve, çay ve enerji içecekleriyle birlikte tüketildiğinde gün boyunca alınan toplam miktarı hesaplamak zorlaşabilir.

Sağlıklı yetişkinlerde gün boyunca bütün kaynaklardan alınan toplam kafeinin yaklaşık 400 mg'a kadar olan miktarı genel olarak güvenlik açısından sorun oluşturmayan bir düzey olarak değerlendirilir. Ancak bu rakam kişisel hedef değildir ve herkesin 400 mg tüketmesi gerektiği anlamına gelmez. Tek seferde yaklaşık 200 mg'a kadar tüketim de sağlıklı yetişkinler için genel değerlendirmelerde güvenlik sorunu oluşturmayan miktarlar arasında yer alır.

Bir kişi 100 mg kafeinde bile çarpıntı veya uykusuzluk yaşıyorsa kişisel sınırı doğal olarak daha düşük olmalıdır.

Guarana Kahvesini Kimler Dikkatli Tüketmeli?

Guarana içeren içeceklerde toplam kafein miktarı değişebildiği için herkesin aynı porsiyonu güvenle ve rahatlıkla tüketebileceğini söylemek mümkün değildir. Özellikle mevcut bir hastalık veya düzenli ilaç kullanımı varsa ürün etiketinin değerlendirilmesi daha önemli hale gelir. Kafeinin etkisi kullanılan ilaçlar ve kişinin sağlık durumuyla değişebilir.

• Gebelik ve emzirme döneminde olanlar toplam günlük kafein miktarını dikkate almalıdır. Gebelikte tüm kaynaklardan günlük 200 mg'a kadar kafein genel güvenlik değerlendirmelerinde üst sınır olarak ele alınmaktadır.

• Kafeine hassas kişiler düşük miktarlarda bile çarpıntı, huzursuzluk veya uykusuzluk yaşayabilir.

• Kalp ritmiyle ilgili problemi veya yüksek tansiyonu bulunan kişiler guarana ürünlerini düzenli kullanmadan önce sağlık profesyoneline danışmalıdır.

• Anksiyete ve panik yakınmaları olanlarda yoğun kafein kullanımı titreme, çarpıntı ve huzursuzluk hissini artırabilir.

• Uyku problemi yaşayanlar özellikle öğleden sonra ve akşam tüketimine dikkat etmelidir.

• Düzenli ilaç kullanan kişiler kafein ve ürün içerisindeki diğer bitkisel bileşenler nedeniyle olası etkileşimleri değerlendirmelidir.

• Aynı gün içerisinde enerji içeceği, kahve ve farklı kafeinli takviyeler kullananlar yalnızca guarana kahvesindeki miktara değil toplam günlük kafein alımına bakmalıdır.

Özellikle “zayıflama kahvesi” şeklinde satılan çok bileşenli ürünlerde yalnızca guarana bulunmayabilir. Farklı uyarıcıların bir arada kullanılması yan etkilerin de artmasına neden olabilir.

Aç Karnına İçmek Daha Fazla Yağ Yaktırmaz

Guarana kahvesinin sabah aç karnına tüketilmesinin yağ yakımını dramatik şekilde artırdığı yönünde çeşitli iddialarla karşılaşılabilir. Ancak aç karnına içmenin guaranayı güvenilir bir kilo verme aracına dönüştürdüğünü gösteren güçlü klinik kanıt bulunmamaktadır.

Üstelik bazı kişiler aç karnına kafein tükettiğinde mide yanması, bulantı veya rahatsızlık yaşayabilir. Böyle bir durumda sırf “daha iyi yağ yaksın” düşüncesiyle alışkanlığı sürdürmek için anlamlı bir neden yoktur.

Kahvenin ne zaman tüketileceğine kişinin uyku düzeni, öğün saatleri, mide hassasiyeti ve kafeine verdiği yanıt dikkate alınarak karar vermek daha gerçekçi bir yaklaşımdır.

Kahvaltı Yerine Guarana Kahvesi Kullanmak İyi Bir Strateji Değil

Kilo vermek isteyen bazı kişiler kahvaltı veya ara öğün yerine guarana kahvesi içerek kalori alımını azaltmaya çalışabilir.

Bu yöntem kısa süreli olarak enerji alımını düşürebilir; ancak dengeli beslenmenin yerini kafeinli içeceklerle doldurmak sürdürülebilir bir çözüm değildir. Vücudun protein, lif, vitamin, mineral ve temel yağ asitleri gibi besin öğelerine ihtiyacı devam eder.

Üstelik gün boyunca öğünleri ciddi biçimde kısıtlamak akşam saatlerinde yoğun açlık ve kontrolsüz yeme eğilimini artırabilir.

Guarana kahvesi tüketilecekse onu bir öğün yerine değil, kişinin toplam beslenme düzeni içerisinde isteğe bağlı bir içecek olarak düşünmek daha uygundur.

Ürünün Etiketini Okumadan Tüketmemek Gerekir

“Guarana kahvesi” adı tek başına ürünün içeriği hakkında yeterli bilgi vermez. Hazır karışım satın alırken porsiyon başına kafein miktarına, ilave şekere ve diğer bitkisel ekstraktlara bakmak gerekir.

Bazı kilo kontrolü ürünlerinde aynı anda birden fazla uyarıcı bileşen bulunabilir. Bu tür karışımlarda etkilerin hangi maddeden kaynaklandığını tahmin etmek güçleşir ve toplam uyarıcı yük artabilir. Ayrıca bazı bitkisel ürünlerde gerçek aktif bileşen miktarları üründen ürüne farklılık gösterebilir.

“Kahve” kelimesinin tanıdık olması da ürünün sıradan bir fincan Türk kahvesi kadar kafein içerdiği anlamına gelmez.

Bu nedenle özellikle toz karışımlarda üreticinin önerdiği porsiyon ile gerçek kafein miktarı birlikte kontrol edilmelidir.

Her Gün İçildiğinde Etkisi Azalabilir

İlk kez guarana kahvesi tüketen biri belirgin enerji ve uyanıklık hissedebilir. Fakat düzenli kafein kullanımında zaman içerisinde tolerans gelişebilir.

Başlangıçta bir fincanla hissedilen canlılık daha sonra aynı miktarda belirgin olmayabilir. Bu durum bazı kişilerin porsiyonu sürekli artırmasına yol açabilir.

Kilo kontrolü açısından da benzer bir durum önemlidir. Kafeinin enerji harcaması üzerindeki bazı etkileri düzenli kullanım sonucunda azalabilir. Dolayısıyla giderek daha yüksek dozlara çıkmak, uzun vadede daha fazla kilo kaybı sağlayacağı anlamına gelmez.

Aksine doz yükseldikçe uyku problemleri, huzursuzluk ve çarpıntı gibi istenmeyen etkilerin ortaya çıkma ihtimali artabilir.

Kilo Vermek İçin Asıl Belirleyici Günlük Düzen

Guarana kahvesini kullanıp kullanmamak kilo verme sürecinin temel belirleyicisi değildir. Uzun vadeli kilo yönetiminde enerji dengesi, sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite, uyku ve kişinin sağlık durumu çok daha önemlidir.

Bir içeceğin metabolizmayı kısa süreli etkilemesi, kötü beslenme düzenini telafi edemez. Aynı şekilde guarana kahvesi tüketmeden de sağlıklı şekilde kilo vermek mümkündür.

Özellikle internette “Diyet yapmadan kilo verdirir”, “Göbek yağlarını eritir” veya “Bir haftada hızlı kilo kaybı sağlar” gibi kesin ifadelerle pazarlanan ürünlere temkinli yaklaşmak gerekir. Kilo kaybı amacıyla satılan takviyelerin genelinde etkilerin çoğu zaman sınırlı veya yeterince kanıtlanmamış olduğu görülmektedir.

Guarana Kahvesini Mucize İçecek Olarak Görmemek Gerekir

Kilo verme konusunda da tablo benzerdir. Kafein kısa süreli olarak enerji harcamasını ve yağ oksidasyonunu artırabilir, fakat guarana kahvesi tek başına zayıflatan bir ürün değildir. İnsan çalışmalarında guarananın tek başına sürdürülebilir ve belirgin kilo kaybı sağladığını söylemek için yeterli güçlü veri bulunmamaktadır. Üstelik birçok zayıflama çalışmasında birden fazla aktif madde aynı ürün içerisinde kullanıldığı için guarananın gerçek etkisini ayırmak zordur.

Guarana kahvesi tüketmek isteyen birinin en fazla dikkat etmesi gereken noktalardan biri toplam kafein miktarıdır. Gün içerisinde kahve, çay, kola, enerji içecekleri veya kafein içeren başka takviyeler tüketiliyorsa bütün kaynaklar birlikte düşünülmelidir. Sağlıklı yetişkinlerde genel olarak günlük 400 mg'a kadar toplam kafein güvenlik açısından sorun oluşturmayan bir düzey kabul edilse de kişisel hassasiyet önemli ölçüde değişebilir.

Sonuç olarak guarana kahvesi doğru miktarda tüketildiğinde bazı kişiler için gün içerisinde enerji ve uyanıklık sağlayan alternatif bir içecek olabilir. Fakat onu kahvaltının yerine geçen, iştahı sürekli bastıran veya ekstra çaba göstermeden kilo verdiren bir ürün olarak değerlendirmek gerçekçi değildir. Kilo kontrolünde kalıcı sonuç için tek bir kahveye değil, sürdürülebilir beslenme ve yaşam alışkanlıklarının bütününe odaklanmak gerekir.